شاید شما هم با شاهکار بزرگ علوی به نام چشمهایش آشنا باشید. در این کتاب انتشار آن به ۱۳۳۱ شمسی بازمیگردد، شرایط پر از آشوب دوران پهلوی اول روایت می شود. موضوعاتی مانند آزادی، سیاست با مفهوم عشق درآمیخته شده در این مطلب قرار است به معرفی کتاب چشمهایش، به عنوان یکی از پرطرفدارترین آثار ادبیات معاصر بپردازیم. با ما همراه باشید.
داستان کتاب چشمهایش درباره چیست؟
پس از معرفی کتاب چشمهایش، اکنون نوبت به روایت توضیحی کلی درباره داستان آن می رسد. شخصیت اصلی این داستان، فردی به نام “استاد ماکان” است که به عنوان یک نقاش، مسیر مبارزه سیاسی را علیه رضاشاه پیش می گیرد و نهایتا در دوران تبعید از دنیا می رود. بعد از مرگ او در یک مدرسه، نمایشگاهی از آثار او برگزار می شود و ناظم این مدرسه، با نگاهی به تابلو یک زن، متوجه چیزهایی رازآلود می شود. با پیگیری های متعدد، ناظم پی می برد که رابطه ای عاشقانه بین استاد ماکان و آن زن وجود داشته است، اما قرارگیری استاد در مسیر مبارزه سیاسی، وی را از عشق دور کرده است.
بزرگ علوی مفهوم عشق را در این کتاب بسیار پررنگ نشان می دهد. به طوری که علی رغم روایت داستان هایی از دنیای پر از التهاب سیاست، تلاش می کند با استفاده از عشق و عواطف انسانی، داستان را جالب نشان دهد. با نگاهی به عواطف استاد ماکان در این کتاب پی می بریم که نوعی بدبینی سرکوب گرانه را درباره عواطف داخل خود دارد. او تلاش می کند رفتاری عارف مسلکانه داشته باشد و از عشق زمینی فرنگیس کمک کند. بنابراین به نقاشی کشیدن از چهره وی روی می آورد و تلاش می کند با به تصویر کشیدن چشمان آن زن، راز وجودش را پیداکند. تلاشی که البته ناکام خواهد ماند.
استاد ماکان تمام تلاش خود را به کار می گیرد تا از عشق فرنگیس فرار کند، اما این نقاشی رازآلود از چشمان این زن، تمام چیزها را خراب می کند. شاید هرفردی هنگام معرفی کتاب چشمهایش و توضیح درباره این اثر، قدم زدن استاد ماکان و فرنگیس کنار رودخانه کرج را عاشقانه ترین بخش این کتاب تلقی کند. عشق توصیف شده توسط بزرگ علوی، با حالتی از عشق که در کتاب های ادبیات ایران دیده می شود، متفاوت است. در بسیاری از داستان های مشابه ادبیات ایران، زن معشوقه است و مرد در جایگاه عاشق.
اما در چشم هایش، زن در جایگاه عاشق قرار دارد و برای رسیدن معشوق خود، خود را برای هر خطری آماده می کند. اما استاد ماکان ترجیح می دهد به فعالیت های سیاسی بپردازد و به عشق فرنگیس توجهی ندارد. به بیان بهتر فداکاری این زن را ندید می گیرد. نهایتا فرنگیس تلاش می کند مستقیما ابراز علاقه کند و خلاف رسم و رسومات سنتی عمل کند. به بیان بهتر برخلاف اوضاع مردسالاری آن مقطع زمانی، فرنگیس کاملا مستقل عمل می کند.
روایت جالب عشق فرنگیس به استاد ماکان
فرنگیس در توصیف عشق خود به استاد ماکان در قسمتی از این کتاب می گوید :
“زندگی من تا جایی جالب است که به او مربوط می شود.”
فرنگیس با زن های دوران خود متفاوت بود و هیچ یک از کار های خانه را انجام نمی داد. او در این باره می گفت :
“به من کارکردن یاد نداده بودند. پدرم میگفت : کاری که دیگران می توانند برای تو انجام دهند را دنبال نکن.”
استاد ماکان هرگز آنطور که باید به چشمان فرنگیس توجه نکرد. آن زن با باور های مردسالارانه و سنتی آن مقطع زمانی تلاش کرد مبارزه کند، اما سرانجام تسلیم شد.
به بهانه تولید اثری جدید از بهمن فرمان آرا ; نگاهی به اثر چشم هایش از بزرگ علوی
شاید شما هم با شاهکار بزرگ علوی به نام چشم هایش آشنا باشید. حال از دنیای سینما و تلویزیون خبر می رسد که بهمن فرمان آرا، برای تولید جدیدترین اثر خود از این کتاب الهام گرفته است. این رمان نه تنها محتوای عاشقانه دارد، بلکه تصویری از شرایط سیاسی – اجتماعی آن دوران را هم خلق می کند. گفته می شود در این فیلم “صابر ابر” ، “پانته آ پناهی ها” و “مهدی پاکدل” قرار است ایفای نقش کنند. در این کتاب انتشار آن به ۱۳۳۱ شمسی بازمیگردد، شربایط پر از آشوب دوران پهلوی اول روایت می شود. موضوعاتی مانند آزادی، سیاست با مفهوم عشق درآمیخته شده در این مطلب قرار است نگاهی به این کتاب و نویسنده خوش فکر آن بندازیم.
